كنفرانس صلح پاييزي برگزار ميشود
ديپلماسي كاخ سفيد در قمار آناپوليس
اعتماد ملي- كريم جعفري: آيا كنفرانس پاييزي موفق خواهد شد؟ آيا شركتكنندگان در ساختمان مركزي دانشكده نيروي دريايي آمريكا، امروز غروب به وقت محلي خندان از سالن كنفرانس بيرون خواهند آمد؟ آيا جورج بوش به وعدههايش عمل خواهد كرد و محمود عباس به آرزوي خود خواهد رسيد؟
اينها همه سوالاتي است كه اعراب و ديگر شركتكنندگان در كنفرانس پاييزي در آناپوليس مريلند از خود ميپرسند.
در حالي كه رئيسجمهور آمريكا و وزير امور خارجهاش تلاش همهجانبهاي را به خرج دادهاند تا بلكه بتوانند كشورهاي عربي و برخي از كشورهاي اسلامي را به منطقه برفي شمال شرق آمريكا بكشانند، امروز همه در بيم و اميد به سر ميبرند. اعراب از ترس اينكه مبادا اين كنفرانس نتيجهاي در بر نداشته باشد و شركت آنها تنها دادن امتياز به طرف اسرائيلي باشد، امروز را در آناپوليس سرد به سر خواهند برد.
از زمان تشكيل كنفرانس مادريد در اكتبر 1991 اين پانزدهمين دور از مذاكرات صلح ميان اعراب و اسرائيل است كه با ميانجيگري آمريكا برگزار ميشود. تنها كنفرانس صلحي كه تقريبا توانست به نوعي موفقيتآميز باشد، كنفرانس وادي عربه بود كه در سال 1994 ميان رژيم صهيونيستي و اردن امضا شد و به موجب آن ميان اردن و اسرائيل پس از 50 سال، صلح دائم برقرار شد.
اما مذاكرات صلح ميان فلسطين و اسرائيل در آخرين ماههاي رياستجمهوري كلينتون در ژوئيه 2000 در كمپ ديويد با پافشاري طرف اسرائيلي به شكست انجاميد تا آنكه در اين بزنگاه، بوش پسر تلاش ميكند امروز بار ديگر زخم كهنه و التيامنيافته مذاكرات صلح را با داروي قدرت آمريكا درمان كند.
حضور سوريه و لبنان
در حالي كه افكار عمومي در كشورهاي عربي به شدت مخالف حضور سران خود در اين كنفرانس هستند و اين نكته را به خوبي ميتوان از مطبوعات اين كشورها دريافت، حضور دو كشور لبنان و سوريه از نكات جالب توجه آن است. سوريه كه حضور خود را مشروط به گنجاندن مساله بلنديهاي اشغالي جولان در متن مذاكرات كرده بود، در حالي موفق به اين امر شده و راضي به شركت در آن، كه به نوشته روزنامه القدسالعربي چاپ لندن، فشار بيامان مقامات عربستاني بر آمريكا موجب وقوع چنين رويدادي شده است.
به نوشته اين روزنامه، طرفهاي عربي بهخصوص عربستان، اردن و مصر فشار همهجانبهاي را بر طرف آمريكايي وارد كردند تا با گنجاندن موضوع بلنديهاي جولان موافقت كند. اين عليرغم اختلافات موجود ميان سه كشور يادشده با سوريه بر سر روابط گسترده با ايران و مواضع اين كشور در مورد لبنان است. القدسالعربي به نقل از منابع آگاه عربي نوشت: عربستان بيشترين پافشاري را بر شركت سوريه در اين كنفرانس به عمل آورده است، چراكه به عقيده آنها، عدم شركت سوريه ميتواند از همان ابتدا كنفرانس را به كنفرانسي شكستخورده تبديل كند.
تحركات در واشنگتن
پايتخت آمريكا روز گذشته شاهد ورود هياتهاي مختلف براي شركت در كنفرانس صلح بوش بود. در اين ميان تمام هياتهاي عرب و غير عرب كه وارد اين شهر ميشدند بلافاصله رايزنيهاي خود را براي نهايي كردن مواضع خود جهت ارائه در اين كنفرانس، ادامه دادند.
جورج بوش رئيسجمهور آمريكا روز گذشته مذاكرات خود را با ايهود اولمرت نخستوزير اسرائيل و محمود عباس رئيس تشكيلات خودگردان فلسطين از سر گرفت. بوش شب گذشته در ضيافت شامي كه به همين مناسبت برگزار كرد، بيانيهاي را در مورد اين كنفرانس و اهداف آن صادر كرد.
در اين بيانيه رئيسجمهوري آمريكا بار ديگر از طرف خود اين وعده را داد كه به تشكيل دو كشور دموكراتيك فلسطين و اسرائيل پايبند بوده تا آنها در كمال صلح و آرامش در كنار هم زندگي كنند. در اين بيانيه همچنين آمده است: «40 كشور شركتكننده در اين كنفرانس تمام تلاش خود را به كار خواهند بست تا آرزوها به حقيقت تبديل شود. قرار است بوش فردا و پس از پايان كنفرانس بار ديگر با اولمرت و عباس ديدار كند.
از جانب ديگر كاندوليزا رايس وزير امور خارجه آمريكا كه ميزبان اصلي شركتكنندگان در اين كنفرانس است، با مسوولان كميتههاي مذاكرهكننده فلسطيني و اسرائيلي پس از بينتيجه ماندن مذاكرات اين دو كميته در رسيدن به يك سندمشترك ديدار و گفتوگو كرد.
به گزارش پايگاه خبري الجزيره نت، رايس تلاش گستردهاي را به خرج داده است تا بلكه بتواند طرفهاي فلسطيني و اسرائيلي را وادار به رسيدن به يك سند مشترك براي ارائه در كنفرانس آناپوليس كند، امري كه به گفته برخي از ناظران موفقيتآميز نخواهد بود. به دنبال نااميدي از عدم رسيدن به توافقي اينگونه بود كه رايس روز گذشته اعلام كرد، نرسيدن به سند مشترك نميتواند در موفقيت اين كنفرانس خللي ايجاد كند!
در اين ميان است كه هيات اسرائيلي شركتكننده در اين كنفرانس كه به نوشته روزنامه هاآرتص تنها براي حفظ آبروي بوش راهي آناپوليس شده است، از كشورهاي عربي شركتكننده در اين كنفرانس خواستند تا به هيچ عنوان در مذاكرات ميان فلسطينيها و اسرائيليها دخالت نكنند.
تزيپي ليوني وزير امور خارجه رژيم صهيونيستي كه به عنوان مسوول كميته مذاكرهكننده اين رژيم با رايس ديدار كرده بود با بيان اين ديدگاه، تهديد كرد هرگونه مداخله عربي باعث به بنبست رسيدن مذاكرات خواهد شد.
آمادهباش در سرزمينهاي اشغالي
ارتش رژيم صهيونيستي تنها دو روز مانده به تشكيل كنفرانس، علاوه بر آنكه به حالت آمادهباش كامل درآمد، حملات گستردهاي را نيز به مناطق فلسطينينشين انجام داد كه در نتيجه آن دستكم 5 فلسطيني در كرانه باختري رود اردن و نوار غزه به شهادت رسيدند و دهها تن ديگر هم دستگير شدند.
سخنگوي رسمي پليس رژيم صهيونيستي نيز با تاييد حالت آمادهباش و ويژه در سرزمينهاي اشغالي و كرانه باختري، انجام اين كار را تنها به بهانه جلوگيري از حملات فلسطينيها در پيش و پس از كنفرانس توجيه كرد.
در همين راستا سامي ابوزهري سخنگوي رسمي جنبش مقاومت اسلامي فلسطين (حماس)، در پي به شهادت رسيدن چند فلسطيني به دست نظاميان صهيونيست، آن را به «سيلي محكم» به صورت شركتكنندگان در آناپوليس، توصيف كرد. وي در گفتوگو با شبكه خبري العالم، اظهار داشت، تشديد حملات ارتش اسرائيل در نوار غزه و كرانه باختري در آستانه برگزاري كنفرانس پاييزي، نشان ميدهد كه در سياست اين رژيم هيچگونه تغييري رخ نداده است.
وي با يادآوري قراردادهايي كه پيش از اين ميان مقامات تشكيلات خودگردان و سران تلآويو امضا شده بود، تاكيد كرد، عدم اجراي اين قراردادها توسط اسرائيل نشانگر عدم پايبندي اين رژيم به توافقهاي امضاشده توسط خود است و آناپوليس نيز راهي جز اين ندارد.
كنفرانس فلسطينيها
در حالي كه امروز اعراب طرفدار سازش در آناپوليس مريلند گرد آمدهاند، در نوار غزه گروهها و احزاب مخالف سازش گرد هم آمدهاند تا با اتخاذ سياستي متحد نسبت به اين كنفرانس اعلام موضع كنند.
دو جنبش فلسطيني حماس و جهاد اسلامي به همراه برخي ديگر از جنبشهاي فلسطيني مانند كميتههاي مقاومت ملي فلسطين، صاعقه، جبهه دموكراتيك (رهبري كل)، كنفرانسي را در غزه برگزار كردند كه امروز هم ادامه دارد.
در همين حال موسي ابومرزوق معاون رئيس دفتر سياسي حماس تاكيد كرد، گروههاي فلسطيني براي مقابله با اجلاس آناپوليس، كنفرانس خود را در دمشق برگزار خواهند كرد. او در حالي كه به تاريخ اين كنفرانس اشارهاي نكرد شركت سوريه را هم در آن برخلاف مصالح فلسطين ندانست و تاكيد كرد سوريها هيچگاه از مواضع خود در قبال فلسطين عقبنشيني نخواهند كرد.
سناريوهاي بعد از كنفرانس
تحليلگران سياسي در اسرائيل سه سناريو را براي خاورميانه پس از كنفرانس پيشبيني ميكنند، اين سناريوها به گفته شبكه 10 تلويزيون اين رژيم عبارت است از: 1- نخستوزير اين رژيم با موفقيت در اين كنفرانس از گزارش كميته وينوگراد شانه خالي خواهد كرد و بر تمام مشكلات موجود در كابينه ائتلافي خود پيروز خواهد شد و اين بدان معني خواهد بود كه او براي مدت زمان طولانيتري مذاكرات خود با طرف فلسطيني را ادامه خواهد داد و در صورتي كه بوش موفق نشود دو كشور مستقل را تشكيل دهد هيچ بعيد نيست كه اسرائيل حمله همهجانبهاي را عليه نوار غزه صورت دهد.
2- احتمال اينكه آمريكا با فرستادن يكي از مقامات خود يك جدول زماني براي حل مشكلات را ترسيم كند بعيد نيست، امري كه به نظر ميرسد طرف اسرائيلي چندان تمايلي به همكاري با آن نداشته باشد.
3- در سومين سناريو عباس مجبور خواهد شد بر اساس يك جدول زمانبندي شده به مقابله با گروههاي مقاومت فلسطيني در كرانه باختري بپردازد تا به اين صورت اسرائيل حاضر به ادامه مذاكره شود.
